We leven in een VUCA-wereld! Het begrip VUCA werd geïntroduceerd door het Amerikaanse leger aan het einde van de Koude Oorlog en staat voor de woorden Volatility, Uncertainty, Complexity and Ambiguity. Vrij vertaald in het Nederlands: Volatiel, Onzeker, Complex en Ambiguïteit. Het idee achter het concept was dat het Amerikaanse leger voorbereid wilde zijn op een steeds uitdagendere wereld, waar de vijand was niet één specifiek land was (de Sovjet-Unie), maar bestond uit een vluchtig aantal tegenstanders in verschillende vormen (virtuele vijanden, milities, kartels, etc.). De introductie van het idee van de VUCA-wereld was ook bedoeld om sneller, effectiever en efficiënter te kunnen anticiperen op snel veranderende tactieken van tegenstanders en de toegenomen complexiteit van de mondiale socio-politieke en economische situatie.

De term VUCA-wereld wordt de laatste jaren ook steeds vaker gehanteerd buiten Defensie-organisaties omdat ze de “zeitgeist” zo helder uitdrukt. Volatility gaat hierbij over de dynamiek van veranderingen en de snelheid waarmee ze plaatsvinden. Uncertaincy verwijst naar de afname van voorspelbaarheid, de toename van verrassingen en de behoefte aan inzicht in hoe situaties ontstaan. Complexity gaat over meervoudige krachtenvelden, chaotische samenhang en verwarring. Ambiguity verwijst naar de dubbelzinnigheid van de realiteit, de kans om verkeerde conclusies te trekken en het verwarren van oorzaak en gevolg. Hierdoor dwingt de VUCA-wereld ons om onzekerheid te omarmen of in ieder geval als onvermijdelijk te beschouwen.

De VUCA-wereld krijgt steeds meer grip op ons dagelijks leven en werken. Bestaat Zwarte Piet nog over vijf jaar? Hoe ontwikkelt onze multiculturele samenleving zich? Verhard de maatschappij verder? Bestaat de EU nog over 5 jaar, wat betekent dit voor ons? Wordt het klimaat steeds extremer in Nederland? Wat wordt de rol van algoritmes in de samenleving, van robotisering? Wordt de hypotheekrente afgeschaft? Hoe gaat het verder met alternatieve waarheden? Kortom vragen genoeg. Genoeg vragen om mensen en organisaties onzeker te maken.

Wat doet die onzekerheid? Ze wakkert protectionisme aan, verstarring en stolling van waarden, gebruiken, tradities en vernieuwing. Dat helpt allemaal niet om weerbaarder te worden en prettig te kunnen (samen) leven.

Tegelijk biedt de VUCA-wereld juist nieuwe kansen, die er nooit eerder waren. Omdat de vanzelfsprekendheid van structuren, gebruiken en verworvenheden lijkt af te nemen, ontstaat er ruimte voor (sociale) innovatie, voor nieuwe ideeën en sociale experimenten. Maar hoe en wat moeten we dan doen? Daar kun je lang en breed over discussiëren, maar die tijd en ruimte biedt de VUCA-world niet. We moeten handelen.

Neem een gemiddeld IT-bedrijf. Natuurlijk, het primaire product van een IT-bedrijf is IT. Maar in iedere middelgrote tot grote organisatie zijn mensen in dienst die muziek kunnen maken, kunnen koken als een sterrenkok, sportteams coachen, toneel spelen, oldtimers renoveren, boeken schrijven, kunstwerken maken en huizen bouwen. Allemaal hartstikke bruikbaar binnen een IT-bedrijf. Ze wonen (waarschijnlijk) allemaal in een huis, hebben vrienden, partners, ex-partners, kinderen, ouders. Ze weten wat geluk is, opluchting, verdriet, plezier en extase. Ze komen in alle kleuren, maten, geaardheden, religies en levensopvattingen. Wat ons primair bindt is dat we mensen zijn. Maar binnen organisaties vergeten we dat vaak. We zien mensen als functionarissen die betaald worden om een kunstje te doen.

Dat is onvoldoende om binnen de VUCA-world te floreren. Juist die mens achter de functionaris heeft de sleutel in handen voor het in gezamenlijkheid verbeteren van sociale samenwerkingsverbanden, leefbaarheid en toekomstkansen.

Hét antwoord op de VUCA-wereld, of het nu gaat over mondiale uitdagingen, binnen organisaties of aan de keukentafel: morele moed. Moed om te balanceren tussen het individu en het collectief, tussen lafheid en roekeloosheid. Maar ook door menselijkheid, compassie, positiviteit, tolerantie en vriendelijkheid te omarmen als belangrijke waarden.

Gatorworks is dé partner voor mensen en organisaties die durven twijfelen aan hun eigen overtuigingen en kansen willen ontdekken in de VUCA-wereld.